Nỗ lực truyền dạy, bảo tồn và phát huy nhạc cụ Mã la

Trong văn hóa của đồng bào Raglai, Mã la được xem là nhạc cụ độc đáo, là vật thiêng liêng không thể thiếu trong đời sống tinh thần và trong sinh hoạt cộng đồng. Tuy nhiên, trước những tác động của nhịp sống hiện đại, giới trẻ dần không còn mặn mà với Mã la. Bên cạnh đó, thế hệ nghệ nhân tâm huyết, sử dụng thành thạo nhạc cụ Mã la nay đã lớn tuổi hoặc đã qua đời, càng khiến cho loại hình nghệ thuật độc đáo này đứng trước nguy cơ mai một. Để bảo tồn, phát huy giá trị các loại nhạc cụ truyền thống của đồng bào Raglai nói chung, Mã la nói riêng, cùng các địa phương trong tỉnh, huyện Ninh Hải, Ninh Thuận đã tăng cường mở các lớp truyền dạy sử dụng nhạc cụ Mã la để lớp trẻ hiểu và yêu hơn văn hóa truyền thống của người Raglai.

Nghệ nhân ưu tú Chamaléa Thơm truyền dạy sử dụng nhạc cụ Mã la cho người dân thôn Cầu Gãy, Đá Hang, xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải

Để giúp cho người dân thôn Cầu Gãy, Đá Hang, xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải yêu thích Mã la, biết sử dụng nhạc cụ Mã la, phát huy giá trị văn hóa, nghệ nhân ưu tú Chamaléa Thơm đã dành rất nhiều thời gian và tâm sức để truyền dạy.

Đầu năm 2023, khi được Ủy ban nhân dân (UBND) huyện Ninh Hải mời tham gia truyền dạy Mã la cho đồng bào Raglai của 2 thôn Cầu Gãy, Đá Hang, không ngại đường xa, thứ 7 hàng tuần, ông Thơm lại cùng đội Mã la xã Phước Chiến, huyện Thuận Bắc xuống hướng dẫn người dân nơi đây cách đánh Mã la, cách phân biệt các bài nhạc gõ sao cho phù hợp với từng lễ, hội khác nhau.

Người dân thôn Cầu Gãy, Đá Hang, xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải say sưa tập đánh Mã la

Từ những ngày đầu bỡ ngỡ, chưa biết cách cầm, cách gõ thì nay nhiều chị em ở hai thôn Cầu Gãy, Đá Hang đã thành thạo 10 bài nhạc Mã la và trở thành lực lượng xung kích tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ tại địa phương. Đồng thời, nhiều nét đẹp trong các lễ, hội truyền thống dân tộc Raglai được người dân nơi đây hiểu rõ và giữ gìn.

Với nỗ lực xây dựng đội biểu diễn Mã la chuyên nghiệp, huyện Ninh Hải đang có kế hoạch đưa nhạc cụ Mã la và các nét văn hóa độc đáo của cộng đồng người Raglai vào phục vụ phát triển du lịch. Để từ đó, nâng cao đời sống và ý thức, trách nhiệm của đồng bào trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của dân tộc mình trong đời sống hiện đại./.

Bài và ảnh: Lê Na – Minh Tuấn