15/08/2024 14:51 |
Tác động sức khỏe từ các vụ cháy rừng xảy ra năm 2023 sẽ tiếp tục kéo dài trong nhiều thập kỷ. – Ảnh: Noah Berger/AP. |
Đây là thông tin đáng quan ngại được đưa ra trong một nghiên cứu đánh giá hệ thống mới thường niên lần đầu tiên đăng trên trên tạp chí Earth System Science Data ngày 14/8.
Nghiên cứu này mang tên “Tình hình cháy rừng” do Đại học East Anglia và một số tổ chức có trụ sở tại Anh thực hiện và dự kiến sẽ được cập nhật hằng năm. Nghiên cứu đưa ra đánh giá về các vụ cháy rừng cực đoan trong mùa cháy giai đoạn 2023–2024 (từ tháng 3/2023 đến tháng 2/2024), đồng thời giải thích nguyên nhân và đánh giá về khả năng dự báo của các vụ cháy. Nghiên cứu cũng đánh giá rủi ro của các vụ việc tương tự sẽ thay đổi như thế nào trong tương lai theo các kịch bản biến đổi khí hậu khác nhau.
Nghiên cứu chỉ rõ, khí thải carbon từ các vụ cháy rừng trên toàn cầu đã cao hơn 16% so với mức trung bình, tổng cộng là 8,6 tỷ tấn carbon dioxide. Trong khi đó, lượng khí thải từ các vụ cháy rừng phương bắc Canada cao gấp 9 lần mức trung bình của 2 thập kỷ qua và đóng góp gần 1/4 lượng khí thải toàn cầu.
Không chỉ tạo ra lượng khí thải CO2 lớn, các vụ cháy ở Canada đã khiến hơn 230.000 người phải sơ tán và 8 lính cứu hỏa đã thiệt mạng. Một số lượng lớn các đám cháy cũng được ghi nhận ở các vùng phía Bắc Nam Mỹ, đặc biệt là ở bang Amazonas của Brazil và các khu vực lân cận của Bolivia, Peru và Venezuela. Điều này khiến khu vực Amazon bị liệt vào một trong những xếp hạng chất lượng không khí tệ nhất trên hành tinh.
Trong khi đó, các vụ cháy rừng riêng lẻ bùng phát dữ dội và lan rộng nhanh chóng ở Chile, Hawaii và Hy Lạp đã lần lượt gây ra 131, 100 và 19 ca tử vong trực tiếp. Tuy nhiên, đây cũng chỉ là một trong số nhiều vụ cháy rừng để lại những tác động mạnh mẽ đến xã hội, nền kinh tế và môi trường trên toàn thế giới.
Tác động đến sức khỏe từ các vụ cháy rừng xảy ra trong năm 2023 cũng sẽ tiếp tục được cảm nhận trong nhiều thập kỷ. Carbon dioxide từ các vụ cháy rừng là nguồn phát thải khí nhà kính ngày càng tăng trên toàn cầu, đạt khoảng 8,6 tỷ tấn vào năm ngoái, cao hơn đáng kể so với lượng phát thải hàng năm 4,8 tỷ tấn từ mọi nguồn phát thải của Mỹ. Tuy nhiên, tác động của các vụ cháy có thể sẽ giảm đi nhờ sự tái sinh của thảm thực vật hấp thụ carbon từ khí quyển.
Tác giả nghiên cứu Matthew Jones của Đại học East Anglia nêu rõ năm ngoái, cháy rừng đã gây thiệt hại lớn về người và cơ sở vật chất, dẫn đến sơ tán trên diện rộng, đe dọa đến sinh kế và hủy hoại hệ sinh thái. “Biến đổi khí hậu khiến cháy rừng gia tăng cả về tần suất và cường độ, để lại hậu quả nghiêm trọng cho xã hội và môi trường” – ông Jones nói.
Theo đánh giá của ông Jones, việc mất trữ lượng carbon từ các khu rừng phương Bắc ở Canada và các khu rừng nhiệt đới ở Nam Mỹ sẽ tác động lâu dài đến khí hậu của trái đất. Rừng mất hàng thập kỷ đến hàng thế kỷ để phục hồi sau những xáo trộn do cháy rừng, nghĩa là những năm cháy rừng cực độ như 2023–2024 sẽ dẫn đến tình trạng thiếu hụt lưu trữ carbon kéo dài trong nhiều năm tới.
“Ở Canada, lượng khí thải carbon từ cháy rừng trong gần một thập kỷ đã được ghi nhận trong một mùa cháy rừng duy nhất – hơn 2 tỷ tấn CO2… Điều này làm tăng nồng độ CO2 trong khí quyển và làm trầm trọng thêm tình trạng nóng lên toàn cầu” – tác giả nghiên cứu chỉ rõ.
Biến đổi khí hậu khiến mùa cháy rừng 2023–2024 trở nên khắc nghiệt hơn
 |
Lính cứu hỏa cố gắng dập tắt đám cháy rừng ở làng Varnavas, gần thủ đô Athens (Hy Lạp) ngày 11/8/2024. – Ảnh: Reuters. |
